Երևան, 12.Հուլիս.2024, 00:00 |
Ավանեսյանն աշխատանքային այցով Սյունիքի մարզու... Իրակլի Չիկովանին այցելել է Հայոց ցեղասպանությ... Հայաստանը ներքաշում են հակառուսական նախագծերի... Երևանի «Դեյվ հոթել»-ում հայտնաբերվել են առանձ... Մխիթար Հայրապետյանն այցելել է ADOBE-ի հայաստա... «Մենք դառը փորձեր ունենք». Վահագն Խաչատուրյան... Երևանում 33-ամյա ռուս կինը կոտրել է հյուրանոց... Ավստրիան` որպես ԵՄ անդամ երկիր, առանցքային գո... Պապիկյանն ու Վրաստանի ՊՆ ղեկավարը ստորագրել ե... Սnւրդ թող միշտ փայլի, մեր կողքից անպակաս լինե... Փոխվարչապետերն ընդունել են ԱՄՆ Միջազգային զար... Աշտարակում նոր բժշկական կենտրոն է կառուցվում ... Կյանքից հեռացել է Կալանավայրերի վարչության նա... Հետախուզվում էր հոգեկան ներգործության մեղադրա... Մեկնարկում են Ադրբեջանի, Ղազախստանի, Ղրղզստան... Սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ Նախագահը Լեռնագոգում ծանոթացել է ԼՂ-ից տեղահա... Դանակահարություն «Սևան ազգային պարկի» հարակից... Պապիկյանն ընդունել է Վրաստանի պաշտպանության ն... Բաքվի դատարանն արցախցի Ռաշիդ Բեգլարյանին դատա... Ալիևը Պակիստանի վարչապետի հետ քննարկել է պաշտ... Հայաստանում Եվրամիության առաքելությունը հյուր... Թմրամիջոցների դեմ պայքար, ապօրինի զենք-զինամթ... Օլիմպիական խաղերն իմ վերջնակետը չեն. Վահագն Դ... Երևանում «Opel»-ը բախվել է մի քանի ծառի, արմա... Մեկ օրում արձանագրվել է 13 ավտովթար. 2 մարդ զ... Ֆիզիկական անձանց 2023 թ. եկամտահարկի հայտարար... Գողության դեպք՝ Երևանում հայտնի «Գարաժ Մոլի»-... Մակրոնն ու Էրդողանը քննարկել են Հայաստանի և Ա... Ադրբեջանում մեկնարկել է օկուպացված Արցախի բնա... Մոսկվան անհանգստացած է, որ Հայաստանում ԵՄ առա... Փաշինյանն այցելել է Արագածոտնի մարզ ԱՄՆ Անկախության տոնին նվիրված միջոցառում Կապա... ՄԻՊ-ն այցելել է ՆԳՆ «Հատուկ Կացարան» ՊՈԱԿ, ար... Դանակահարություն՝ Սյունիքում․ գիշերային ակում... Վրաստանի պաշտպանության նախարարի գլխավորած պատ... Հուսով ենք, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղ... Այո´, բանակը սրբություն է. Աբրահամյան Աստղագուշակ՝ հուլիսի 12-ի համար Ոսկեվազ գյուղի տներից մեկի տանիքում հրդեհ է բ... Ի՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին Տղաս ձեր տարիքին էր, իսկ դուք վարդերի թաց կոթ... Տասնյակ հասցեներում լույս չի լինի ԿԿՀ անդամի ընտրությունից առաջ ՔՊ-ն փակ նիստ է... Մտերիմ ընկերոջը «պուբլիչնի» խայտառակելը Ավինյ... Փաշինյանը պատրաստվում է կտրուկ քայլերի. ինչ է... Հեծանիվը պայքար է, հեծանիվը զգոնություն է․ վա... ԱԺ օթյակից լրագրողներին դուրս հանելու միջադեպ... Նիկոլ Փաշինյանը կայցելի Արագածոտն. ի՞նչ է այս... Ո՞ր պաշտոնյաների համար են թանկարժեք մեքենաներ... Հայաստանից ՌԴ-ի` «փուլ առ փուլ» «դուրս գալու»... Ինչո՞ւ էր ՊՆ-ում կարելի, ԱԱԾ-ում՝ ոչ. «Հրապար... Պարզվում է` գերեւարված հայ ռազմաքաղաքական էլի... Ինչո՞ւ համաձայնության չեն գալիս. «Հրապարակ» Հայազգի Արմեն Առուշանյանը զոհվել է Ուկրաինայո... ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի հանձնաժողովը հավ... Պետքարտուղարությունը պետք է աջակցի Հայաստանի ... Գազ չի լինելու Անհայտ անձը մի քանի օր հեղուկանման զանգված է ... Սամանթա Փաուերը ԱՄՆ ՄԶԳ հայաստանյան առաքելութ... Անահիտ Սիմոնյանը նկարահանվում է «Բախում» ֆիլմ... Այրվել է մոտ 15 հա խոտածածկույթ Քրեական ոստիկանության ծառայողները հայտնաբերել... Շահրամանյանը ոչ միայն հերքել է Գալստյանի ցուց... Փաշինյանը կրկին նիստ է անցկացրել Երևանի կենտրոնում դիմակավորված ուժայինները մե... Հուսով ենք, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերո... Երկկողմ խորհրդարանական հարաբերություններում դ... Ռուբինյանն ու Իրանի Մեջլիսի նախագահը քննարկել... Ավստրիայի ՊՆ քարտուղարը Ծիծեռնակաբերդի հուշահ... ԱՄՆ դեսպանատան հերթական նվիրատվությունը Պարեկ... Վաղը ԱԺ արտահերթ նիստ կլինի Եգիպտոսի և Հորդանանի արտգործնախարարները քննար... Փաշինյանը ներկայացվել է Վարչապետի աշխատակազմի... Այս պահին շատ ավելի մեծ իրադարձություններ են ... Փոշու պարունակությունը գերազանցել է սահմանայի... ՊՆ ռազմական ոստիկանության պետը շրջայց է կատար... Որպես անհայտ որոնվող 18-ամյա աղջկա մարմինը հա... Քաղաքացին բարձրացել է շենքի տանիք և չի կարողա... Երթևեկության փոփոխություն՝ Կոմիտասի պողոտայու... Վեհափառը ափսոսանք է հայտնում «Եկեղեցու պատմու... ԱԺ պատգամավորները կգործուղվեն Չինաստան Հաճելի էր մասնակցել ՆԱՏՕ-ի և գործընկեր երկրնե... Կարևոր է, որ դուք ձեր արժեքային համակարգն ուն... Բանակից տուն վերադառնալիս ավտովթարից մահացած ... Հորդորում ենք ԱՄՆ պետքարտուղարին՝ հայ բանտարկ... Արմեն Աշոտյանի կալանքը երկարաձգվեց ևս 3 ամսով... Ադրբեջանը ցանկանում է դառնալ BRICS-ի լիիրավ մ... Մեկ օրում երկրորդ վթարը՝ զինծառայողներ տեղափո... Արցախի ԱԱԾ-ի նախկին աշխատակիցները ՀՀ ԱԱԾ-ում ... «Տելեգրամ»-ով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառու... Ստեփանակերտի բնակիչ Սարգիս Գալստյանը հավաքագր... Աշնանը ՀՀ-ում կայանալու է Եվրասիական տնտեսակա... Մեկ օրում գրանցվել է 12 ավտովթար, վիրավորվել ... Ու լիքը ռոմանտիկներ նայում են սրա-նրա բերանին... Երևանում կառուցվող շենքում վերամբարձ կռունկը ... Կիրանցի չգործող ճանապարհի վրա բետոնե բաժանարա... Սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ «Օպելի» վարորդը ոստիկաններին է ներկայացրել «Մ... Հայ-չինական հարաբերությունների զարգացումը շատ...

Արցախահայերի բռնի տեղահանումը անհաղթահարելի մշակութային և հումանիտար ճգնաժամ է ստեղծել

2000 թվականի դեկտեմբերի 4-ի ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 55/76 բանաձևով հունիսի 20-ը նշվում է որպես Փախստականների համաշխարհային օր՝ աշխարհում փախստականների մասին իրազեկվածության բարձրացման նպատակով։ Սա ևս մեկ ազդակ է աշխարհին հիշեցնելու բռնի տեղահանված արցախահայերի իրավունքների խախտումների, այդ թվոււմ՝ մշակույթի իրավունքի խախտումների մասին, որի պատճառով նրանք զրկված են իրենց պատմամշակութային վայրեր այցելելու, համայնքի մշակութային կյանքին մասնակցելու և ավանդական գիտելիքը սերունդներին փոխանցելու հնարավորությունից։ Այս մասին գրում է monumentwatch.org-ը:

Ադրբեջանի սանձազերծած 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի և 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի ռազմական գործողությունների արդյունքում Արցախից բռնի տեղահանվածների ընդհանուր թիվն ավելի քան 120 հազար է։

Բռնի տեղահանության արդյունքում արցախահայերը տարանջատվել են իրենց սոցիալ-մշակութային արժեքներից, զրկվել պատմական հայրենիքի բնության, հուշարձանների, համայնքի և մշակութային լանդշաֆտի հետ կապված գիտելիքը, սովորույթներն ու պրակտիկաներն իրացնելու և ապագա սերունդներին փոխանցելու հնարավորությունից։ Պատմա-մշակութային հուշարձաններից բռնի հեռացումը, դրանց ոչնչացումն ու պղծումն անհաղթահարելի մարտահրավերներ են ստեղծել մշակույթի իրավունքի համապարփակ իրացման համար: Համայնքային կյանքի կազմաքանդման գործընթացը, բնական մշակութային միջավայրից ու լանդշաֆտից հեռացումը պատճառ են դարձել նաև ոչ նյութական ժառանգության բազմաթիվ տարրերի՝ բարբառի, ավանդական ուտեստների, արհեստների, տոների, փառատոների, համայնքային խաղերի, գյուղատնտեսական և կենցաղավարման մշակույթի աստիճանական անհետացմանը, մշակութային ոչ ֆորմալ կրթության կասեցմանն ու ստեղծել ինքնության ամբողջականության պահպանության համակարգային խնդիրներ։

Հիշյալ բոլոր գործընթացները ուղիղ կերպով առնչվում են արցախահայերի մշակույթի իրավունքի խախտումների և իրացման խնդիրների հետ։

Մշակույթի իրավունքի առաջին համընդհանուր երաշխիքը «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների վերաբերյալ» հռչակագրի 27-րդ հոդվածն է․ «Յուրաքանչյուր ոք ունի համայնքի մշակութային կյանքին ազատորեն մասնակցելու (United Nations. 1948. Universal Declaration of Human Rights, Art. 27.1. Paris: United Nations), արվեստը վայելելու, գիտական առաջընթացին և դրա օգուտներին մասնակցելու իրավունք» ամրագրումով: Վերջինիս ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մեկնաբանությունը հաստատել է, որ համայնքի մշակութային կյանքին մասնակցելու իրավունքը երաշխավորում է նաև մշակութային ժառանգության հասանելիության, մշակութային պրակտիկաներին մասնակցելու և վայելելու յուրաքանչյուրի իրավունքը։

Մշակույթի իրավունքի քննության մեկ այլ առանցքային աղբյուր է ՄԱԿ-ի «Տնտեսական, սոցիալական, քաղաքական և մշակութային իրավունքների» միջազգային Դաշնագրի 15-րդ հոդվածը, որն իր 1/ա կետով մշակույթի իրավունքը սահմանում է որպես «․․․յուրաքանչյուր անհատի՝ իր մշակութային կյանքին մասնակցելու իրավունք (Committee on Economic, Social and Cultural Rights, 2009, General Comment No. 21)»։

Շատ փորձագետների գնահատմամբ բռնի տեղահանումը շարունակվող պատերազմի ձև և բռնություն է՝ գերազանցելով նույնիսկ պատերազմի արհավիրքները։ Այն նաև հանցագործություն է միջազգային սովորութային իրավունքի համաձայն (International Committee of the Red Cross; ICRC; 2019, April; Displacement in Times of Armed Conflict: How International Humanitarian Law Protects in War and Why It Matters. p. 22)։

Փորձելով գնահատել բռնի տեղահանման արդյունքում արցախահայերի մշակույթի իրավունքի խախտումները, մենք առերեսվում ենք մի քանի խնդիրների, որոնք ներառում են մշակութային ժառանգության տարածքներ մուտքի արգելումը, մշակութային պրակտիկաների, ինքնության շարունակականության և վերստեղծման կասեցումը, հոգեբանական տրավմաները և ինքնության ժխտումը։ Համայնքների բռնի տարհանման ու ինքնության տարրերի օտարման բացասական հետևանքներից է նաև անցյալի սոցիալական հիշողության մթագնումը։

Արցախահայերի բռնի տեղահանումը անհաղթահարելի մշակութային և հումանիտար ճգնաժամ է ստեղծել։ Փախստականների միջազգային այս օրը հրամայական է՝ ճանաչել և անդրադառնալ նրանց մշակութային իրավունքների խախտումներին: Արցախահայերի հարուստ մշակութային ժառանգության պաշտպանությունն ու պահպանումը ոչ միայն արդարության խնդիր է, այլև էական համաշխարհային մշակութային խճանկարի բազմազանությունն ու հարստությունը պահպանելու հրամայական։

Այս թեմայով

Ավանեսյանն աշխատանքային այցով Սյունիքի մարզու... Իրակլի Չիկովանին այցելել է Հայոց ցեղասպանությ... Հայաստանը ներքաշում են հակառուսական նախագծերի... Երևանի «Դեյվ հոթել»-ում հայտնաբերվել են առանձ... Մխիթար Հայրապետյանն այցելել է ADOBE-ի հայաստա... «Մենք դառը փորձեր ունենք». Վահագն Խաչատուրյան... Երևանում 33-ամյա ռուս կինը կոտրել է հյուրանոց... Ավստրիան` որպես ԵՄ անդամ երկիր, առանցքային գո... Պապիկյանն ու Վրաստանի ՊՆ ղեկավարը ստորագրել ե... Սnւրդ թող միշտ փայլի, մեր կողքից անպակաս լինե... Փոխվարչապետերն ընդունել են ԱՄՆ Միջազգային զար... Աշտարակում նոր բժշկական կենտրոն է կառուցվում ... Կյանքից հեռացել է Կալանավայրերի վարչության նա... Հետախուզվում էր հոգեկան ներգործության մեղադրա... Մեկնարկում են Ադրբեջանի, Ղազախստանի, Ղրղզստան... Սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ Նախագահը Լեռնագոգում ծանոթացել է ԼՂ-ից տեղահա... Դանակահարություն «Սևան ազգային պարկի» հարակից... Պապիկյանն ընդունել է Վրաստանի պաշտպանության ն... Բաքվի դատարանն արցախցի Ռաշիդ Բեգլարյանին դատա... Ալիևը Պակիստանի վարչապետի հետ քննարկել է պաշտ... Հայաստանում Եվրամիության առաքելությունը հյուր... Թմրամիջոցների դեմ պայքար, ապօրինի զենք-զինամթ... Օլիմպիական խաղերն իմ վերջնակետը չեն. Վահագն Դ... Երևանում «Opel»-ը բախվել է մի քանի ծառի, արմա... Մեկ օրում արձանագրվել է 13 ավտովթար. 2 մարդ զ... Ֆիզիկական անձանց 2023 թ. եկամտահարկի հայտարար... Գողության դեպք՝ Երևանում հայտնի «Գարաժ Մոլի»-... Մակրոնն ու Էրդողանը քննարկել են Հայաստանի և Ա... Ադրբեջանում մեկնարկել է օկուպացված Արցախի բնա... Մոսկվան անհանգստացած է, որ Հայաստանում ԵՄ առա... Փաշինյանն այցելել է Արագածոտնի մարզ ԱՄՆ Անկախության տոնին նվիրված միջոցառում Կապա... ՄԻՊ-ն այցելել է ՆԳՆ «Հատուկ Կացարան» ՊՈԱԿ, ար... Դանակահարություն՝ Սյունիքում․ գիշերային ակում... Վրաստանի պաշտպանության նախարարի գլխավորած պատ... Հուսով ենք, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղ... Այո´, բանակը սրբություն է. Աբրահամյան Աստղագուշակ՝ հուլիսի 12-ի համար Ոսկեվազ գյուղի տներից մեկի տանիքում հրդեհ է բ... Ի՞նչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին Տղաս ձեր տարիքին էր, իսկ դուք վարդերի թաց կոթ... Տասնյակ հասցեներում լույս չի լինի ԿԿՀ անդամի ընտրությունից առաջ ՔՊ-ն փակ նիստ է... Մտերիմ ընկերոջը «պուբլիչնի» խայտառակելը Ավինյ... Փաշինյանը պատրաստվում է կտրուկ քայլերի. ինչ է... Հեծանիվը պայքար է, հեծանիվը զգոնություն է․ վա... ԱԺ օթյակից լրագրողներին դուրս հանելու միջադեպ... Նիկոլ Փաշինյանը կայցելի Արագածոտն. ի՞նչ է այս... Ո՞ր պաշտոնյաների համար են թանկարժեք մեքենաներ... Հայաստանից ՌԴ-ի` «փուլ առ փուլ» «դուրս գալու»... Ինչո՞ւ էր ՊՆ-ում կարելի, ԱԱԾ-ում՝ ոչ. «Հրապար... Պարզվում է` գերեւարված հայ ռազմաքաղաքական էլի... Ինչո՞ւ համաձայնության չեն գալիս. «Հրապարակ» Հայազգի Արմեն Առուշանյանը զոհվել է Ուկրաինայո... ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի հանձնաժողովը հավ... Պետքարտուղարությունը պետք է աջակցի Հայաստանի ... Գազ չի լինելու Անհայտ անձը մի քանի օր հեղուկանման զանգված է ... Սամանթա Փաուերը ԱՄՆ ՄԶԳ հայաստանյան առաքելութ... Անահիտ Սիմոնյանը նկարահանվում է «Բախում» ֆիլմ... Այրվել է մոտ 15 հա խոտածածկույթ Քրեական ոստիկանության ծառայողները հայտնաբերել... Շահրամանյանը ոչ միայն հերքել է Գալստյանի ցուց... Փաշինյանը կրկին նիստ է անցկացրել Երևանի կենտրոնում դիմակավորված ուժայինները մե... Հուսով ենք, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերո... Երկկողմ խորհրդարանական հարաբերություններում դ... Ռուբինյանն ու Իրանի Մեջլիսի նախագահը քննարկել... Ավստրիայի ՊՆ քարտուղարը Ծիծեռնակաբերդի հուշահ... ԱՄՆ դեսպանատան հերթական նվիրատվությունը Պարեկ... Վաղը ԱԺ արտահերթ նիստ կլինի Եգիպտոսի և Հորդանանի արտգործնախարարները քննար... Փաշինյանը ներկայացվել է Վարչապետի աշխատակազմի... Այս պահին շատ ավելի մեծ իրադարձություններ են ... Փոշու պարունակությունը գերազանցել է սահմանայի... ՊՆ ռազմական ոստիկանության պետը շրջայց է կատար... Որպես անհայտ որոնվող 18-ամյա աղջկա մարմինը հա... Քաղաքացին բարձրացել է շենքի տանիք և չի կարողա... Երթևեկության փոփոխություն՝ Կոմիտասի պողոտայու... Վեհափառը ափսոսանք է հայտնում «Եկեղեցու պատմու... ԱԺ պատգամավորները կգործուղվեն Չինաստան Հաճելի էր մասնակցել ՆԱՏՕ-ի և գործընկեր երկրնե... Կարևոր է, որ դուք ձեր արժեքային համակարգն ուն... Բանակից տուն վերադառնալիս ավտովթարից մահացած ... Հորդորում ենք ԱՄՆ պետքարտուղարին՝ հայ բանտարկ... Արմեն Աշոտյանի կալանքը երկարաձգվեց ևս 3 ամսով... Ադրբեջանը ցանկանում է դառնալ BRICS-ի լիիրավ մ... Մեկ օրում երկրորդ վթարը՝ զինծառայողներ տեղափո... Արցախի ԱԱԾ-ի նախկին աշխատակիցները ՀՀ ԱԱԾ-ում ... «Տելեգրամ»-ով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառու... Ստեփանակերտի բնակիչ Սարգիս Գալստյանը հավաքագր... Աշնանը ՀՀ-ում կայանալու է Եվրասիական տնտեսակա... Մեկ օրում գրանցվել է 12 ավտովթար, վիրավորվել ... Ու լիքը ռոմանտիկներ նայում են սրա-նրա բերանին... Երևանում կառուցվող շենքում վերամբարձ կռունկը ... Կիրանցի չգործող ճանապարհի վրա բետոնե բաժանարա... Սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ «Օպելի» վարորդը ոստիկաններին է ներկայացրել «Մ... Հայ-չինական հարաբերությունների զարգացումը շատ...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan