Երևան, 28.Փետրվար.2024, 00:00 |
1 $ = 000.0 Դրամ 1 = 000.0 Դրամ 1 = 00.00 Դրամ
«Ժողովուրդ». ՔՊ պատգամավորի թոռը ուսանողին վն... «Հրապարակ». Ընդդիմադիր կանանց՝ իշխանական կանա... «Ժողովուրդ». Նիկոլ Փաշինյանը խմբակցության հետ... «Հրապարակ». Գեւորգ Պապոյանը նախարարական «կայֆ... Վանաձոր-Ալավերդի ճանապարհի մի հատված փակ է ավ... «Ժողովուրդ». «Նախկին թալանչիների» օրոք պաշտոն... «Հրապարակ». Գյումրիում՝ շներին ու կատուներին ... «Հրապարակ». Ռումբ դնելուց առաջ SMS են ուղարկե... Ավտովթար՝ Երևանում. թունելում բախվել են ոստիկ... Ադրբեջանի դեմ Հայաստանի ներկայացրած պահանջներ... Մեղքի մեջ մնալը հանցանք է․ Բագրատ Սրբազան (տե... Մենք ավելի լավ խաղացինք․ Պոչետինոն՝ Լիվերպուլ... Ադրբեջանն օկուպացված Ստեփանակերտում հեռացրել ... Վահագն Խաչատուրյանը Բաղդադում այցելեց Իրաքի Հ... Ռոմեո Բեքհեմը բաժանվել է սիրելիից՝ Միա Ռեգանի... Գարդման-Շիրվան-Նախիջևան համահայկական միությու... Բրիտանիան և Իտալիան նույնպես դեմ են արտահայտվ... Աբովյան քաղաքում հայրը 2 տարեկան զույգ երեխան... Կուբայում անցկացվում է Սիգարի միջազգային փառա... Տիգրան Քեոսայանն առաջին անգամ պապիկ է դարձել ... Լեհաստանի վարչապետը չի բացառել ուկրաինական գյ... Հայ լողորդները հանրապետական նոր ռեկորդներ են ... Իսրայելը հրթիռների և ԱԹՍ-ների հարձակումների մ... Բնակարանային ապահովման աջակցությունից առաջինը... ԼՂ-ից բռնի տեղահանված քաղաքացիներից 113 հազար... Ուկրաինայի նախագահը Սաուդյան Արաբիայում կքննա... Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունները երբեք ավելի ամ... Ներնետման դեպք՝ «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմ... Եվրախորհրդարանը կողմ է քվեարկել Ուկրաինային 5... Հայաստանը մասնակցել է Բեռլինի 74-րդ միջազգայի... Հրշեջները մարել են Զովունու գազալցակայանում բ... 58-ամյա Հասմիկ Ղահրիյանը մահացավ գաղթի ճանապա... ՀՀ ԱԳ նախարարը և ՄՍՀԿ գլխավոր տնօրենն անդրադա... Իրանը պահանջել է վերացնել միջուկային զենքի պա... Տիգրան Ավինյանը հանդիպել է Համաշխարհային բանկ... Այս ամենը վկայում է, որ Իրաքը մարդկային քաղաք... Հատուկ ռազմական գործողության ընթացքում Ուկրաի... Պապիկյանը կարևորել է դատախազության հետ համագո... Նախագիծ է մշակվել, համաձայն որի՝ իրավունք կտր... Հայաստանի և Հունաստանի նպատակն է պաշտպանել մի... Որոնվում են տեսագրության մեջ երևացող անձինք Դենիս Գլուշակովը` «Ուրարտու»-ի ֆուտբոլիստ Փաշինյանը հանդիպել է Հունաստանի խորհրդարանի ն... Պրահայում տեղի կունենա ՆԱՏՕ երկրների ԱԳ նախար... Շոլցը հավաստիացրել է, որ ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի երկրնե... ՊԵԿ նախագահը Արտյոմ Սմբատյանին պարգևատրել է «... Ոստիկանության յոթ ծառայող ազատվել է ծառայությ... Կառավարությունը նախատեսում է կարգավորել դեղեր... Բաքուն շարունակում է նոր տարածքային պահանջներ... Հանրապետությունում շարունակում են շրջանառվել ... Թբիլիսիում կայացել է խաղաղ երթ` ի հիշատակ Սու... ՆԱՏՕ-ն խուսափում է Ուկրաինայի միջոցով Ռուսաստ... Հրանտ Թոխատյանի և Լուիզա Ներսիսյանի համատեղ լ... ՀՀ ԿԸՀ անդամները դիտարկել են Բելառուսում կայա... Դատավոր Ֆարխոյանը մերժեց Լևոն Քոչարյանի և Սեր... Բաքվի նպատակը տարածաշրջանում լարվածության պահ... ՀՀ և Հունաստանի վարչապետները քննարկել են համա... Յուրաքանչյուր հաղթանակ օգնում է առավել ուժեղ ... Ավտոմեքենան «երկրորդ գծում» կանգնեցնելու համա... Կասեցվել է 2 մանկապարտեզի խոհանոցների արտադրա... Թուրքիայում երկրաշարժ է տեղի ունեցել Բայրամովը մեկնել է Գերմանիա՝ Միրզոյանի հետ բա... Միջազգային հարաբերություններում կարևոր գործոն... Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի նախագ... 23 տոննա ավիաբենզինով բարձված բեռնատարը կողաշ... Զովունիի գազալցակայաններից մեկում հրդեհ է բռն... Քննարկվել են 2024-ին Թուրքմենստանում Հայաստան... Նարեկ Մալյանն ապօրինաբար ազատազրկված է արդեն ... Ռուսական «Գեոպրոմայնինգը», որին պատկանում է Զ... Մհեր Գրիգորյանը ԵՄ պատվիրակությանն է ներկայաց... Վիճաբանությանն ու քաշքշոցին հաջորդել է գնդացր... Ֆրանսիայի հետ հետախուզական տվյալներ փոխանակել... Ալեն Դելոնի տնից մի քանի տասնյակ միավոր հրաձգ... Զելենսկու այցը կդառնա Ադրբեջանի հարձակման կատ... Սուրեն Պապիկյանը Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմա... Փոխվարչապետն ու Եվրահանձնաժողովի ներկայացուցի... ՀՀ վարչապետի այցը ևս մեկ կարևոր քայլ է՝ ամրապ... Քննարկվել են Ստամբուլյան կոնվենցիան վավերացնե... Ուկրաինա արևմտյան զինվորականների ուղարկումը կ... Ուկրաինային միջին և մեծ հեռահարության հրթիռնե... Գրիգոր Մինասյանը գերմանացի գործընկերներին տեղ... Մտադիր եմ թեկնածությունս առաջադրել ԵՊՀ իրավագ... ԵՄ դեսպան Մարագոսը ցավակցություն է հայտնել Սո... Հայաստանն ու Իրաքը քննարկել են հայ֊իրաքյան մի... Պարեկների անցած շաբաթվա ծառայության արդյունքն... Հայաստանը 2023-ից շատ լավ գիտակցում և հասկանո... Հայաստանի ու Իրաքի նախագահները քննարկել են պա... Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա Հունաստանը սատարում է Հայաստանի և Ադրբեջանի մ... Հովհաննես Հարությունյանը մեկ ամիս անց կրկին վ... Վերջին մեկ օրում ոստիկանները բացահայտել են հա... Մենք դեռ հավшտում ենք, որ ոչ ոք չի հարձակվի Հ... Հայաստանի և Իրաքի նախագահները պայմանավորվել ե... Կսահմանափակվի կառավարության աջակցության որևէ ... Իսրայելը համաձայնել է հրադադարի Ռամադանի ընթա... Պապիկյանը հետևել է բարձրագույն և ավագ սպայակա... ՀՀ ԱԳ նախարարի ելույթը ՄԱԿ մարդու իրավունքներ... Առաջարկում ենք, որ հայրենական արտադրանքն ավել... 38-ամյա տղամարդը թմրանյութը թաքցրել էր տորթի ... Վահագն Խաչատուրյանը Իրաքի նախագահին ներկայացր...

20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ արձակի նահապետը. Սերո Խանզադյանի ծննդյան օրն է

Խոնարհում ենք մեր գլուխը նրա ազնիվ կերպարի, մեծ վաստակի և, իհարկե, հիշատակի առջև:

«Սյունյաց երկիր»

 

Համո Սահյանը Սերո Խանզադյանի մասին

Սերո Խանզադյանը քայլող պատմություն է: Մեր ժողովրդի քայլող պատմությունը: Այդ պատմության թռիչքների ու գահավիժումների, ողբերգությունների ու հանդիսությունների, նրա աստեղային ժամերի եւ ասուպային վայրէջքների քաջահմուտ տարերքն ու վկան:

Այս խոսքիս մեջ Խանզադյանի հետ ապրած երեսունհինգ տարիներից հիշելու եւ հուշելու եմ միայն մի սովորական ժամ...

Մի քանի տարի առաջ էր: Սիսիանում էինք: Մի առավոտ Խանզադյանն արթնացավ եւ հրամայելու պես առաջարկեց.

- Այսօր գնում ենք Ցից քարեր:

Ցից քարերն այսօրվա Սիսիան քաղաքից երկու կիլոմետր հեռավորության վրա, հյուսիս-արեւելքում գտնվող անգիր ժամանակների բնակավայր է: Ամենայն հավանականությամբ, նախապատմական բերդաքաղաք` հարավից եւ հարավ-արեւելքից վիթխարի ժայռաբեկոր ցից քարերով, հյուսիսից` վիհավոր, մթին կիրճով, արեւմուտքից` բնական ժայռեղեն պարիսպներով պաշտպանված:

Գնացինք: Մոտեցանք հարավային սահմանին: Խանզադյանի մեջ արթնացավ հնագետը: Շոշափեց սահմանապահ-ժայռաբեկորները, հայացքով չափեց սահմանը: Հայացքը կանգ առավ մի կետի վրա. «Մայր դարպասը պիտի եղած լինի»: Բաց դարպասից մտանք բնակավայրը. «Կանգնիր. - ասաց Խանզադյանը, - նայիր, հողի վրա պարզ երեւում է քաղաքի նախագիծը»: Քայլում ենք կենտրոնական փողոցով: «Տեսնում ես,- ասում է Խանզադյանը, - այստեղ էլ են հարուստ ու աղքատներ եղել, կարգադրող ու ենթականեր եղել, տառապողներ ու վայելողներ եղել, խորտակված ավերակների դիրքն ու տարածքը հուշում են այդ բոլորը»:

Իջնում ենք բնակավայրի հյուսիսային սահմանը, ձորաբերանը, որտեղ հազար մամուռ մաշած ու նորից մամռակալած դոլմեններ են: Խանզադյանը նայում շոշափում է... Ափսոս, եղծված գրեր չկան, որ նա հագուրդ տա իր վերծանելու կրքին: Վերծանելու նրա մոլուցքը հայտնի է, խաչքարեր շատ է վերծանել եւ միշտ անսխալ:

Հետո նա սուլում է ձորաբերանից: Կիրճն արձագանք է տալիս: Կանչում է, կիրճն արձագանք է տալիս, երգում է, կիրճն արձագանք է տալիս:

Հետո տեսնում եմ, որ իմ ներկայությունը մոռացել է, ինձ տեսնում է, չի նկատում: Խոսում է աներեւույթ էակների հետ, խոսում է ձեռքերով, աչքունքով, գլխով հաստատում եւ ժխտում է նրանցից լսածները, ինչ նախնական լեզվով է խոսում, չգիտեմ: Ես թողնում եմ նրան իր «զրուցակիցների» հետ ու հեռանում: Նայում եմ իր երգից կախված եւ իր երգն ի վեր մագլցող արտույտին, սահմնապահ «ցից քար» ժայռին նստած շահեն բազեի անհանգիստ հայացքին, ձորաբերանին շորորող կաքավին, քարերի տակից կկոցած աչքերով ինձ նայող ամաչկոտ ծաղիկներին, նայում եմ, եւ մեջս բանաստեղծական տողեր են բողբոջում...

Մեկ էլ մոտենում է Խանզադյանը. «Գնացինք»: Հարցնում եմ. «Ու՞մ հետ էիր խոսում»:

- Էս քաղաքի բեղ-մորուքով, մազակալած մարդկանց հետ:

- Ի՞նչ, նրանց ժամանակակիցը դարձա՞ր,- հարցնում եմ:

- Դու էլ ես նրանց ժամանակակիցը, նրանք էլ են արտույտ սիրել, բազե սիրել, կաքավ սիրել, ծաղիկ սիրել ու սիրո տողեր են մրմնջացել:

Այսպես, Ցից քարերից վերադարձանք Սիսիան:

- Բա չտեսա՞ր,- ասում է Սերոն,- որ նրանք մեզ հետ գալիս էին:

- Չէ,- ասում եմ,- ես մենակ նրանց ժամանակակից Սերո Խանզադյանին տեսա:

- Գալիս էին: Եկան,- ասում է Սերոն: - Եկան, մտան այս հրաշալի նորաոճ Սիսիանը կառուցող քարտաշների, որմնադիրների, ճարտարապետների կերպարի մեջ եւ դարձան մեր` իմ ու քո ժամանակակիցները:

Այսպիսին է մեր իմաստուն գրող, հնագետ, պատմաբան Սերո Խանզադյանի էությունը, ապրելու կերպը, նաեւ աշխատելու եղանակը, լցվել կյանքով եւ դատարկվել թղթերի վրա:

Կես ժամ առաջ, երբ դուրս եկանք Ցից քարերից, նա ոչ թե յոթանասուն, այլ յոթ հազար տարեկան էր: Հիմա մեզ հյուրընկալողի առաջին դասարանցի երեխան եկել է դպրոցից, Խանզադյանը նրա հետ միասին կարդում է այբուբենը, հարցեր է տալիս, պատասխանում է նրա հարցերին, դարձել է յոթ տարեկան: Չէ, մեծ գրողը տարիք չունի, նա հասակակիցն է իր ժողովրդի, նրա ապրած կյանքի, նաեւ նրա երազանքների:

«Գրական թերթ», 20 դեկտեմբերի 1985 թ., N51

 

դիտվել է 252 անգամ

Այս թեմայով

«Ժողովուրդ». ՔՊ պատգամավորի թոռը ուսանողին վն... «Հրապարակ». Ընդդիմադիր կանանց՝ իշխանական կանա... «Ժողովուրդ». Նիկոլ Փաշինյանը խմբակցության հետ... «Հրապարակ». Գեւորգ Պապոյանը նախարարական «կայֆ... Վանաձոր-Ալավերդի ճանապարհի մի հատված փակ է ավ... «Ժողովուրդ». «Նախկին թալանչիների» օրոք պաշտոն... «Հրապարակ». Գյումրիում՝ շներին ու կատուներին ... «Հրապարակ». Ռումբ դնելուց առաջ SMS են ուղարկե... Ավտովթար՝ Երևանում. թունելում բախվել են ոստիկ... Ադրբեջանի դեմ Հայաստանի ներկայացրած պահանջներ... Մեղքի մեջ մնալը հանցանք է․ Բագրատ Սրբազան (տե... Մենք ավելի լավ խաղացինք․ Պոչետինոն՝ Լիվերպուլ... Ադրբեջանն օկուպացված Ստեփանակերտում հեռացրել ... Վահագն Խաչատուրյանը Բաղդադում այցելեց Իրաքի Հ... Ռոմեո Բեքհեմը բաժանվել է սիրելիից՝ Միա Ռեգանի... Գարդման-Շիրվան-Նախիջևան համահայկական միությու... Բրիտանիան և Իտալիան նույնպես դեմ են արտահայտվ... Աբովյան քաղաքում հայրը 2 տարեկան զույգ երեխան... Կուբայում անցկացվում է Սիգարի միջազգային փառա... Տիգրան Քեոսայանն առաջին անգամ պապիկ է դարձել ... Լեհաստանի վարչապետը չի բացառել ուկրաինական գյ... Հայ լողորդները հանրապետական նոր ռեկորդներ են ... Իսրայելը հրթիռների և ԱԹՍ-ների հարձակումների մ... Բնակարանային ապահովման աջակցությունից առաջինը... ԼՂ-ից բռնի տեղահանված քաղաքացիներից 113 հազար... Ուկրաինայի նախագահը Սաուդյան Արաբիայում կքննա... Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունները երբեք ավելի ամ... Ներնետման դեպք՝ «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմ... Եվրախորհրդարանը կողմ է քվեարկել Ուկրաինային 5... Հայաստանը մասնակցել է Բեռլինի 74-րդ միջազգայի... Հրշեջները մարել են Զովունու գազալցակայանում բ... 58-ամյա Հասմիկ Ղահրիյանը մահացավ գաղթի ճանապա... ՀՀ ԱԳ նախարարը և ՄՍՀԿ գլխավոր տնօրենն անդրադա... Իրանը պահանջել է վերացնել միջուկային զենքի պա... Տիգրան Ավինյանը հանդիպել է Համաշխարհային բանկ... Այս ամենը վկայում է, որ Իրաքը մարդկային քաղաք... Հատուկ ռազմական գործողության ընթացքում Ուկրաի... Պապիկյանը կարևորել է դատախազության հետ համագո... Նախագիծ է մշակվել, համաձայն որի՝ իրավունք կտր... Հայաստանի և Հունաստանի նպատակն է պաշտպանել մի... Որոնվում են տեսագրության մեջ երևացող անձինք Դենիս Գլուշակովը` «Ուրարտու»-ի ֆուտբոլիստ Փաշինյանը հանդիպել է Հունաստանի խորհրդարանի ն... Պրահայում տեղի կունենա ՆԱՏՕ երկրների ԱԳ նախար... Շոլցը հավաստիացրել է, որ ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի երկրնե... ՊԵԿ նախագահը Արտյոմ Սմբատյանին պարգևատրել է «... Ոստիկանության յոթ ծառայող ազատվել է ծառայությ... Կառավարությունը նախատեսում է կարգավորել դեղեր... Բաքուն շարունակում է նոր տարածքային պահանջներ... Հանրապետությունում շարունակում են շրջանառվել ... Թբիլիսիում կայացել է խաղաղ երթ` ի հիշատակ Սու... ՆԱՏՕ-ն խուսափում է Ուկրաինայի միջոցով Ռուսաստ... Հրանտ Թոխատյանի և Լուիզա Ներսիսյանի համատեղ լ... ՀՀ ԿԸՀ անդամները դիտարկել են Բելառուսում կայա... Դատավոր Ֆարխոյանը մերժեց Լևոն Քոչարյանի և Սեր... Բաքվի նպատակը տարածաշրջանում լարվածության պահ... ՀՀ և Հունաստանի վարչապետները քննարկել են համա... Յուրաքանչյուր հաղթանակ օգնում է առավել ուժեղ ... Ավտոմեքենան «երկրորդ գծում» կանգնեցնելու համա... Կասեցվել է 2 մանկապարտեզի խոհանոցների արտադրա... Թուրքիայում երկրաշարժ է տեղի ունեցել Բայրամովը մեկնել է Գերմանիա՝ Միրզոյանի հետ բա... Միջազգային հարաբերություններում կարևոր գործոն... Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի նախագ... 23 տոննա ավիաբենզինով բարձված բեռնատարը կողաշ... Զովունիի գազալցակայաններից մեկում հրդեհ է բռն... Քննարկվել են 2024-ին Թուրքմենստանում Հայաստան... Նարեկ Մալյանն ապօրինաբար ազատազրկված է արդեն ... Ռուսական «Գեոպրոմայնինգը», որին պատկանում է Զ... Մհեր Գրիգորյանը ԵՄ պատվիրակությանն է ներկայաց... Վիճաբանությանն ու քաշքշոցին հաջորդել է գնդացր... Ֆրանսիայի հետ հետախուզական տվյալներ փոխանակել... Ալեն Դելոնի տնից մի քանի տասնյակ միավոր հրաձգ... Զելենսկու այցը կդառնա Ադրբեջանի հարձակման կատ... Սուրեն Պապիկյանը Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմա... Փոխվարչապետն ու Եվրահանձնաժողովի ներկայացուցի... ՀՀ վարչապետի այցը ևս մեկ կարևոր քայլ է՝ ամրապ... Քննարկվել են Ստամբուլյան կոնվենցիան վավերացնե... Ուկրաինա արևմտյան զինվորականների ուղարկումը կ... Ուկրաինային միջին և մեծ հեռահարության հրթիռնե... Գրիգոր Մինասյանը գերմանացի գործընկերներին տեղ... Մտադիր եմ թեկնածությունս առաջադրել ԵՊՀ իրավագ... ԵՄ դեսպան Մարագոսը ցավակցություն է հայտնել Սո... Հայաստանն ու Իրաքը քննարկել են հայ֊իրաքյան մի... Պարեկների անցած շաբաթվա ծառայության արդյունքն... Հայաստանը 2023-ից շատ լավ գիտակցում և հասկանո... Հայաստանի ու Իրաքի նախագահները քննարկել են պա... Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա Հունաստանը սատարում է Հայաստանի և Ադրբեջանի մ... Հովհաննես Հարությունյանը մեկ ամիս անց կրկին վ... Վերջին մեկ օրում ոստիկանները բացահայտել են հա... Մենք դեռ հավшտում ենք, որ ոչ ոք չի հարձակվի Հ... Հայաստանի և Իրաքի նախագահները պայմանավորվել ե... Կսահմանափակվի կառավարության աջակցության որևէ ... Իսրայելը համաձայնել է հրադադարի Ռամադանի ընթա... Պապիկյանը հետևել է բարձրագույն և ավագ սպայակա... ՀՀ ԱԳ նախարարի ելույթը ՄԱԿ մարդու իրավունքներ... Առաջարկում ենք, որ հայրենական արտադրանքն ավել... 38-ամյա տղամարդը թմրանյութը թաքցրել էր տորթի ... Վահագն Խաչատուրյանը Իրաքի նախագահին ներկայացր...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan