Երևան, 25.Հունիս.2021, 00:00 |
1 $ = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ 1 = 0 Դրամ
|
Արծաթ - 0 Դրամ Ոսկի - 0 Դրամ Պլատին - 0 Դրամ
77-ամյա հետախուզվող կինը բերման է ենթարկվել Հունաստանում կվերանա փողոցում պարտադիր դիմակ ... ՌԴ ԱԳՆ-ն ռուսաստանցիներին կոչ է արել արտասահմ... Մալայզիան փոփոխություններ կկատարի շարիաթի օրե... Չեխիայի հարավ-արևելքում տորնադոյի հետևանքով շ... Բրիտանացին M&M's-ի շնորհիվ հայտնվել է Գինեսի ... Ռետինե կոշիկներ. ամերիկյան կենդանաբանական այգ... ՔՏՀԱ տեսչական մարմինը Սյունիքի մարզի Քաջարան ... ԵԽԽՎ իրավական հարցերով կոմիտեն ընդունել է Ադր... Զելենսկին չի բացառում, որ բանակցությունների տ... Honda-ն ներկայացրել է Civic նոր հեչբեքը Կիրկորովն ուշագրավ ելույթով պատասխանել է Ուկր... Էդ Շիրանը երգել է Անգլիայի հավաքականի ճամբարո... Նախքան շնորհանդեսը գաղտնազերծվել է iPhone 13 ... Սերժ Սարգսյանի հարցազրույցը BBC-ի ռուսական ծա... Կրկնաքվեարկության վարկած. Արա Զոհրաբյանը տեսա... Ազատությո՛ւն Պրոֆեսոր Արմեն Չարչյանին, նրան հ... Արթուր Բազեյանը՝ բռնցքամարտի Մ22 տարեկանների ... Պետերբուրգի մոտակայքում ռազմական ուղղաթիռ է կ... ՌԴ Անվտանգության դաշնային ծառայությունը հրապա... Ես այստեղ եմ մեր պատվիրակության հետ` բացելու ... Հրդեհ՝ Քանաքեռավան գյուղում. հայտարարվել է բա... Ողբերգական դեպք Արարատի մարզում. Արգավանդ գյո... Ադրբեջանի նախագահի և Թուրքիայի առաջին տիկնոջ ... Ֆիզուլիի շրջանում հայտնաբերվել է եւս մեկ աճյո... ՀՀ կառավարությունը հավանության է արժանացրել Ա... Վարազդատ Հարոյանը հեռացավ «Աստանայից» Հատուկ նշանակության ստորաբաժանման անձնակազմն ... Հայաստանի Մ16 հավաքականը` ՈւԵՖԱ Զարգացման մրց... Արմեն Չարչյանին կալանավորելու որոշման դեմ վեր... Օմանը հուսով է, որ Իսրայելի նոր կառավարությու... Զարեհ Սինանյանին են ներկայացվել Հայաստան-սփյո... Փորձ է արվում հանրությանը պարտադրել Արմեն Չար... Մանրամասներ Արարատի մարզում «օրենքով գող» Մար... ՄԻԵԴ-ն ընդդեմ Հայաստանի որոշում է կայացրել Առաջարկում ենք պառկել գետնին, երբ պողպատե առա... ԵՄ առաջնորդների գագաթաժողովին ժամանած Լիտվայի... Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրել ՀՀ ՊՆ-ն հերքում է ադրբեջանական հերթական ապատե... Պարույր Սեւակ գյուղի մոտակայքում այրվել է մոտ... Բրյուսելում խորհրդակցություններ են անցկացվել ... Գերիների հարազատները դադարեցրել են նստացույցը Պուտինն ու Էրդողանը քննարկել են Լեռնային Ղարա... ԱԱՏՄ-ն հորդորում է չգնել որոշ դեղեր․ ցանկ ԿԸՀ-ն վերահաշվարկել է ևս 16 տեղամասի քվեարկու... Պաշտոնական․ ՈւԵՖԱ-ն չեղարկել է արտագնա գոլերի... Վրաստանն ու Թուրքիան մտադիր են ընդլայնել ազատ... Թույլ չեմ տալու կնոջս՝ գնա ՀՔԾ․ Ալբերտ Հովհան... Նիկոլ Փաշինյանը Սամվել Կարապետյանի հետ քննարկ... Չինաստանում 28 ժամում 10 հարկանի բազմաբնակարա... Իսպանիայում հայազգի Սևան Ղարիբյանը թագուհի Սո... ՌԴ ԱԳՆ-ն ռուսաստանցիներին կոչ Է արել արտասահմ... 5-րդ զորամիավորման հրամանատարը և ՏԻՄ-երի մի ... Սալմա Հայեքը մեկնաբանել է պլաստիկ վիրահատությ... 1,8 մլն դոլար. ԱՄՆ-ում աճուրդում վաճառվել է Չ... Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Վլադ... Ազատության հրապարակի ստորգետնյա ավտոկայանատեղ... ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ. Ալեն Սիմոնյանի օգնականը ՔՊ ցուցակո... Երեկոյան կջնջվեմ ֆեյսբուքից, լավ մնացեք. Նարե... «Ցեմենտեցինք», «բետոնեցինք» մեր ժողովրդավարակ... Միանգամայն նոր մեքենա. Infiniti-ն Դուբայում ն... Մի փոքր աճ արդեն իսկ զգում ենք, միանշանակ թվե... Ստավրոպոլի բնակիչները երկնքում նկարահանել են ... «Ես ու Բրեդը մտերիմ ընկերներ ենք». Ջենիֆեր Էն... Լա Լիգայում նոր մրցաշրջանից երկրպագուները կվե... Գերեվարված շիրակցի զինծառայողների հարազատները... Լավրովը հայտարարել է, որ ՌԴ-ն, ԵԱՀԿ ՄԽ մյուս ... ԼՂ կարգավորման հարցը փաստացի հանված է օրակարգ... Այս իշխանությունների 3 տարվա կառավարումն ապաց... Ադրբեջանցի զինծառայողները սպառնացել են հայ-ադ... Բողոքի ակցիա դատախազության դիմաց՝ հաջակցությո... 43 օր լեչոյով ու մուրաբայով ենք шպրել. Գերութ... Ակնկալում ենք «Իզմիրլյան» ԲԿ-ի տնօրեն, պրոֆես... Պարեկային ոստիկանությունն իր աշխատաոճով, արդյ... Ալիևը Փաշինյանի ընտրության մասին (Տեսանյութ) Ադրբեջանը Հայաստանի հետ սահմանին մեկ այլ զորա... Թուրքիայի ընդդիմադիր ուժերը երկխոսության և թա... Զանգակատուն գյուղի սահմանամերձ տարածքում այրվ... Կանադայում հայտնաբերվել են հարյուրավոր անանու... «Մենք ընտրեցինք պարտությունը» Ահմադինեժադը հայտնել է, որ միջուկային զենքը չ... ՍԴ-ն ՄԻՊ դիմումով կասեցրել է պետական 3 ԲՈՒՀ-ի... Ինձ ինչո՞ւ հաշվի չեք առնում, ես էլ եմ եղել բի... Խրախուսելով պատվաստումը. ՌԴ-ում կինը պատվաստվ... Իրանի նորընտիր նախագահ Ռայիսին հրավիրվել է ՄԱ... Վաղը ժամանակավորապես կդադարեցվի Վանաձորի որոշ... ՀՀ-ում համերաշխության օրակարգը պարտվել է, հաղ... Փայլանն ահազանգել է՝ Թուրքիայում վնասել են 18... «Ուզում եմ ամուսնանալ և կրկին երեխա ունենալ, ... Վարչապետի գալուց բոլորս ոտքի կանգնենք․ վարչապ... Ժամը 17։00-ին բողոքի ակցիա՝ դատախազության դիմ... Արցախում հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդո... «Արևմտյան սրիկաների պատժամիջոցները նրանց անզո... «Մանախ» մականվամբ հայտնի Արթուր Այվազյանը կալ... Վերջին 1 ամսվա ընթացքում Արցախի բնակիչները այ... Ինչ որակի ուժերի օգտին քվեարկեց մեր հասարակու... Նման բան տեղի չի ունեցել․ Լոռու մարզպետը՝ Օձո... Պաշտոնական․ Նենադովիչն ու Դանիելյանը հեռանում... Pfizer/BioNTech-ի պատվաստանյութը կարելի է 12 ... Կորոնավիրուսի դեմ ամբողջությամբ պատվաստված մա...

Շուշիի ազատագրումը. Սենոր Հասրաթյան

Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանության ուժերի շտաբի կողմից մշակված պլանի համաձայն 1992 թ. մայիսի 8-ին սկսվեց և մայիսի 9-ին փայլուն կերպով ավարտվեց Շուշիի ազատագրման ռազմագործողությունը: Դրանից շուրջ 28 տարի հետո հայոց Շուշին նորից ընկավ թշնամու վերահսկողության տակ: Երկու դեպքում էլ տեղի ունեցան մարտական գործողություններ:Այս մասին իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է ՊԲ նախկին խոսնակ Սենոր Հասրաթյանը եւ մանրամասներ ներկայացրել Շուշիի ազատագրման օպերացիայից:

«Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանության ուժերի շտաբի կողմից մշակված պլանի համաձայն 1992 թ. մայիսի 8-ին սկսվեց և մայիսի 9-ին փայլուն կերպով ավարտվեց Շուշիի ազատագրման ռազմագործողությունը: Դրանից շուրջ 28 տարի հետո հայոց Շուշին նորից ընկավ թշնամու վերահսկողության տակ: Երկու դեպքում էլ տեղի ունեցան մարտական գործողություններ: Սակայն, եթե 92-ի մայիսին ծավալված օպերացիան՝ իր կազմակերպվածությամբ և մարտավարական գրագետ լուծումներով բավականին համահունչ էր ռազմագիտության տառին ու ոգուն, ապա 2020-ի նոյեմբերին կատարվածը նման էր ապաշնորհ բեմադրության... Վերջինիս պատմությունը դեռ կանդրադառնա, իսկ ահա, թե զարգացումների ինչպիսի հաջորդականություն է ունեցել 29-ամյա վաղեմություն ունեցող ռազմագործողությունը, ցանկացողները կարող են ծանոթանալ ներկայացվող անդրադարձում:

ՇՈւՇԻԻ ԱԶԱՏԱԳՐՈՒՄԸ
...Արցախյան ազգային-ազատագրական շարժման առաջին իսկ օրերից Շուշին դարձավ հակահայկական գործողությունների ծավալման գլխավոր կենտրոնակայանը: Եթե սկզբնական շրջանում այն Բաքվի համար ծառայում էր որպես Արցախի տարածքում բնավորված ադրբեջանցիների «ընդվզումները» միավորող և ուղղորդող վարչաքաղաքական հենակետ, ապա արդեն բացահայտ զինված դիմակայության փուլում վերածվեց հզոր ռազմահենադաշտի: Դա հատկապես իրեն զգացնել տվեց 1991թ. սեպտեմբերի 25-ին, երբ Շուշիից առաջին անգամ «Ալազան» տիպի հրթիռահրետանային կայանքներից զանգվածային արկակոծության ենթարկվեցին Ստեփանակերտ քաղաքն ու շրջակա հայկական բնակավայրերը և այդուհետ շարունակվեցին աճող հաճախականությամբ: Նախադեպը չունեցած այդ գործողությունը շուտով «վարակիչ» դարձավ Արցախում տեղակայված ադրբեջանական մյուս ռազմահենակետերի համար: Միայն 1991թ. նոյեմբերից մինչև 1992թ. մայիսի սկիզբը Շուշիից, Ջանհասանից, Քյոսալարից և Ղայբալուից Ստեփանակերտի վրա արձակվեց շուրջ 4700 արկ, որից մոտ 3000-ը՝ «Գրադ» կայանքներից:

Հրետակոծությունների հետևանքով զոհվեցին 111 և վիրավորվեցին 332 խաղաղ բնակիչներ, ավերվեց 370 բնակելի տուն և շինություն...
Համաձայն Շուշիի պաշտպանության պլանի մասին Ադրբեջանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի 1992թ. ապրիլի 24-ի թիվ 141 դիրեկտիվի տվյալների, օպերացիայի նախօրերին քաղաքում կենտրոնացված էին՝ «Տարածքային», «Ղարաբաղ», Ժողովրդական ճակատի, Եվլախի թիվ 872 ինքնապաշտպանական գումարտակները, թիվ 777 հատուկ նշանակության զորամասը, «Սաբաիլ» տանկային ստորաբաժանումը, հրետանային դիվիզիոնը, ավտոմոբիլային վաշտը և մարտական ապահովման այլ ստորաբաժանումներ: Դրանցում ընդգրկված զինանձնակազմի ընդհանուր թվականակը հասնում էր շուրջ 1700-ի:

Ըստ նույն աղբյուրի, Շուշիում առկա էր նաև բավարար քանակի ռազմական տեխնիկա և սպառազինություն, այդ թվում՝ 4 միավոր տանկ, 9 միավոր հետևակի մարտական մեքենա, 4 զրահափոխադրիչ, 2 «Գրադ» հրթիռահրետանային կայանք, 8 հատ 100մմ-ոց թնդանոթ, 20 հատ 82մմ-ոց ականանետ, 6 հատ «АГС-17» տեսակի նռնականետ, 6 միավոր 20մմ-ոց զենիթային գնդացիր, 1 միավոր 30մմ-ոց ավտոմատ զենիթային թնդանոթ, 5 հատ «Стрела» տեսակի կայանք և մեծ քանակությամբ զինամթերք: Միայն քաղաքի Սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցում պահեստավորված էր 12000-ից ավելի ռեակտիվ հրետանային արկ...
Հարկ է ընդգծել, որ վերոնշյալ փաստերը մեկ առ մեկ, առանց որևէ տարբերության, վկայակոչում է նաև նույն ինքը՝ պետական դավաճանության մեջ մեղադրվող Ադրբեջանի պաշտպանության նախկին նախարար Ռահիմ Ղազիևը:

Ավելին, 2005թ. մայիսին ադրբեջանական լրատվամիջոցներից մեկում արած նրա խոստովանությունից պարզվում է նաև հետևյալը. «...Ես հրաման տվեցի «Գրադ» կայանքից կրակ բացել Ստեփանակերտի վրա: Մեր զինվորները չէին կարողանում, ըստ կոորդինատների, դիպուկ կրակել: Չորս կայանքներ ( ԳՇ դիրեկտիվում և Ղազիևի նախորդ վկայության մեջ նշվում էր 2 կայանքի մասին) գտնվում էին անսարք վիճակում: Զինվորը ստիպված բարձրանում է կողքի աշտարակը և այնտեղից հետևում թիրախային խոցմանը: Հերթական կրակոցից հետո նա հանկարծ գոռաց՝ հրթիռն ընկել է 366-րդ գնդի տարածք: Իմացանք, որ հրետակոծության հետևանքով շարքից հանվել է 5 միավոր հետևակի մարտական մեքենա:Այդ դեպքից քիչ անց ինձ հետ «134»-ով կապվեց 23-րդ դիվիզիայի հրամանատար, գեներալ Բուդեյկինը և սկսեց վիրավորական խոսքեր ասել մեր հասցեին... Ես էլ նրան նույն կերպ պատասխանեցի...>>:

Ստեփանակերտի և շրջակա հայկական բնակավայրերի վրա կատարված հրետանային հարձակումների մասին փաստող ադրբեջանական այսօրինակ վկայությունները բազմաթիվ են և, որ շատ հետաքրքիր է, իրար լրացնող: Այդ տեսանկյունից հատկանշական է Շուշիի «պաշտպանության» հրամանատար Էլբրուս Օրուջևի և Ռահիմ Ղազիևի միջև 1992թ. մայիսի սկզբին տեղի ունեցած հեռախոսազրույցի այն հատվածը, որում արդեն խոսք էր գնում ոչ թե հրետակոծության, այլև Ստեփանակերտի վրա հարձակում ձեռնարկելու մասին՝ տվյալ գործողությունը ներկայացնելով որպես «կանխարգելիչ հարված»: «Նույն օրվա (մայիսի 6-ի.-Ս.Հ.) երեկոյան Ռահիմ Ղազիևը ստացել է իմ զեկույցը Շուշիի շուրջ տիրող իրադրության մասին ու նաև իմ առաջարկությունը Շուշիի վրա գրոհի անցնելու վերաբերյալ»,-վկայում է Է. Օրուջևը: Լսելով դաշտային հրամանատարի առաջարկությունը, պաշտպանության նախարարը նախընտրեց իր պատասխանում լինել անորոշ և բառացիորեն ասաց հետևյալը. «Զգույշ եղիր, քանի որ Յաղուբ Մամեդովը Թեհրանում բանակցություններ է վարում Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հետ: Շուշիի պաշտպանության պատասխանատվությունը ես լիովին դնում եմ քո վրա: Գործիր ըստ իրադրության զարգացման»:

Ինքնահավան հրամանատարին օժտել նման լիազորությամբ, նշանակում էր նրան տալ ազատ գործելու անսահմանափակ հնարավորություն: Իսկ «ազատ գործելու» համար, ինչպես վերևում նշվեց, Շուշիում կար բավարար քանակությամբ ռազմական ներուժ:
Մայիսի 7-ին ադրբեջանական հետևակն ու զրահատեխնիկան՝ МИ-24 մարտական 3 ուղղաթիռների աջակցությամբ, հարձակողական մարտեր ծավալեցին Ստեփանակերտի հարավարևմտյան հատվածի պաշտպանական դիրքերի ուղղությամբ: Նույն օրը Շուշիի և Ջանհասանի բարձունքներից մայրաքաղաքի վրա արձակվեցին «Գրադ» կայանքի շուրջ 200 հրթիռ և տարատեսակ այլ արկեր: Հրթիռակոծության հետևանքով զոհվեց 4 խաղաղ բնակիչ, ևս 4 մարդ վիրավորվեց, հրդեհ բռնկվեց երկաթուղային կայարանում և քաղաքի տասնյակ բնակելի շենքերում:

Նույն ժամանակահատվածում Արցախի ինքնապաշտպանության ուժերի հետախուզությունը պարզեց, որ Ղուբաթլու-Լաչին-Շուշի ճանապարհով հակառակորդն իրականացնում է օժանդակ ուժերի և միջոցների ինտենսիվ տեղաշարժ դեպի մարտական գործողությունների գոտի...

Հակառակորդի նախահարձակ գործողությունները կանխելու և, ըստ այդմ՝ Ստեփանակերտի ու շրջակա հայկական բնակավայրերի անվտանգությունն ապահովելու նպատակով, Ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատարությանն այլ բան չէր մնում անել, քան դիմել վճռական քայլերի: Մայիսի 7-ի երեկոյան կողմ Ստեփանակերտի հարավարևմտյան ուղղությամբ կանգնեցնելով հակառակորդի առաջխաղացումը, հաջորդ օրն առավոտյան հայկական ստորաբաժանումները չորս հարվածային ուղղություններով անցան հակահարձակման: Ըստ ուղղությունների, գործողությանը ներգրավված էին.
-«Հյուսիսային» ( հրամ.՝ Վալերի Չիթչյան)՝ 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ, 8-րդ, 9-րդ վաշտերը, հետախուզական վաշտը, «Սևանի» (Սուրիկի), Հրազդանի (Սասունի), Ստեփանավանի (Հրաչի) ջոկատները.
-«Արևելյան»(հրամ.՝ Արկադի Կարապետյան)՝1-ին վաշտ, «Շոշի», «Դաշուշենի»,«Քռասնու», «Ագոյի», «Ռուսլանի», «Դաշնակների», «Մոստ» ջոկատները.
-«Հարավային» (հրամ.՝ Սամվել Բաբայան)՝ 2-րդ և 3-րդ վաշտերը, «Բերդաձորի», «Ավետարանոցի», «Սխնախի», «Ակնաղբյուրի», «Քարին տակի», «Դաշնակների» (Ժիրայր Սեֆիլյանի) ջոկատները, «Քիրս» խումբը.
-«Հյուսիսարևմտյան» (հրամ.՝ Սեյրան Օհանյան)՝ «Բադարայի», «Կումայրիի», «Բալուջայի», «Հրանտ», «Վաղոյի», «Արամո», «Արաբո» ջոկատները, ԴՀ մեկ խումբ:
Ռազմագործողության ընդհանուր հրամանատարն էր Արկադի Տեր-Թադևոսյանը, շտաբի պետը՝ Ֆելիքս Գզողյանը:

Համաձայն մարտական որոշման, հայկական ուժերը, որոնց տրամադրության տակ կար մինչև 1200 անձնակազմ (ընդեմ հակառակորդի ունեցած մոտ 2500-ի, որից 1700-ը՝ Շուշիում, 300-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավ հատվածում, 500-ը՝ Լաչինի ուղղությամբ), 4 տանկ (ընդեմ 8-ի, որից 4-ը՝ Շուշիում, 2-ը Քյոսալար-Կարագյավում, 2-ը՝Լաչինի ուղղությամբ), 16 ՀՄՄ և այլ զրահամեքենա (ընդեմ 25-ի, որից 13-ը՝ Շուշիում, 7-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավում, 5-ը՝ Լաչինի ուղղությամբ), 4 հրետանային միջոց (ընդեմ 12-ի, որից 8-ը՝ Շուշիում, 4-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավում), 6 ականանետ (ընդեմ 36-ի, որից 20-ը՝ Շուշիում, 6-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավում, 10-ը՝ Լաչինի ուղղությամբ),4 ռեակտիվ հրետանի (ընդեմ 5-ի, որից 2-ը՝ Շուշիում, 1-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավում, 2-ը՝ Լաչինի ուղղությամբ), 27 նռնականետ (ընդեմ 50-ի, որից 30-ը՝ Շուշիում, 5-ը՝ Քյոսալար-Կարագյավում, 15-ը՝ Լաչինի ուղղությամբ) միաժամանակյա հարձակման պետք է անցնեին շուրջ 40 կմ երկարությամբ ձգվող Քյոսալար-Շուշի-Մուսունմանլար ճակատի բոլոր ուղղություններով:
Չնայած ուժերի և միջոցների միջին հարաբերակցությունն ամբողջ ճակատում կազմում էր 1:2,6՝ ի օգուտ հակառակորդի, այդուհանդերձ, Արցախի ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատարությունը, գլխավոր շեշտը դնելով գործողությունների կազմակերպման որակական գործոնի վրա, մայիսի 7-երեկոյան հրաման արձակեց խիստ ծածուկ կերպով ստորաբաժանումներն ըստ ուղղությունների դուրս բերել ելման շրջաններ: Մայիսի 7-ի լույս 8-ի գիշերը, ժամը 02.00-ի սահմանում օպերացիայի ղեկավար կազմն զբաղեցրեց Շոշ գյուղից մոտ 500մ հյուսիս-արևելք ծավալված հրամանատարական կետը: Քառասուն րոպե անց ուղղությունների հրամանատարները զեկուցեցին խնդիրների կատարման պատրաստականության մասին: Ժամը 02.50-ին տրվեց հրետանային նախապատրաստություն սկսելու հրաման: Հիմնական թիրախային հարվածները հասցվում էին բուն Շուշիի ուղղությամբ՝ նպատակ ունենալով, մի կողմից՝ ճնշել ռազմակայանում տեղակայված կրակակետերը, որոնցից արկերի հեղեղ էր թափվում Ստեփանակերտի վրա, իսկ մյուս կողմից՝ բարենպաստ պայմաններ ստեղծել ինքնապաշտպանության ուժերի առաջխաղացման համար: Ընդհանուր առմամբ Շուշիի վրա հայ հրետանավորները «Գրադ» կայանքից արձակեցին 240 հրթիռ: Ինչ վերաբերում է հարակից ուղղություններին, ապա հրետանային նախապատրաստության ընթացքում բացառապես կիրառվել են «Ալազան» տեսակի հրթիռային կայանք, «Д-30», «КС-19» հրանոթներ և ականանետեր:

Հրետանային նախապատրաստությունը բարեհաջող իրականացնելուց հետո, Արցախի ինքնապաշտպանության ուժերը, համաձայն նախապես հստատված մարտական որոշման, չորս ուղղություններով անցան հարձակման:

Մարտի 8-ի առավոտից ահեղ մարտեր սկսվեցին Ջանհասանից մինչև Քիրս ձգվող ռազմաճակատային գծի ողջ երկայնքով: Չնայած մարտագծի որոշ հատվածներում հակառակորդի կողմից ցույց տրված դիմադրությանը, բայցևայնպես, ինքնապաշտպանության ուժերի հրամանատարության հստակ ղեկավարման և ենթակա ստորաբաժանումների վճռական գործողությունների շնորհիվ, ժամերի ընթացքում թշնամին դուրս շպրտվեց քաղաքի մերձակայքում զբաղեցրած իր դիրքերից և կորուստներ տալով բռնեց նահանջի ճանապարհը: Կեսօրին մոտ Շուշիի պաշտպանությունը հյուսիսից և արևելքից ճեղքված էր, իսկ արդեն ժամը 18.00-ին քաղաքի կենտրոնը գտնվում էր հայկական ուժերի վերահսկողության տակ: Դեպքերը հաջող էին զարգանում նաև թևերում գործող արցախյան ստորաբաժանումների համար: Քիրս լեռան ուղղությամբ տեղաբաշխված ինքնապաշտպանական ջոկատները շեշտակի հարվածներով առաջանալով դեպի Լիսագոր, տիրեցին գյուղի մոտակայքում գտնվող ռազմավարական կարևորության բարձունքներից մեկը և վերահսկողության տակ առան Շուշի-Լաչին մայրուղին: Շրջափակման վտանգի տակ հայտնված ադրբեջանական զինուժի շարքերում սկսվեց խուճապ: Մի կողմից դիմահար հարվածները, իսկ մյուս կողմից շրջափակման սպառնալիքը թշնամական ուժերին դարձրին անկառավարելի:
Ադրբեջանական հրամանատարությունն իր բարոյալքված զինյալների տարանջատ ու անկազմակերպ փախուստը կանխելու նպատակով գործողության մեջ դրեց օդուժ: Կեսօրին մոտ թշնամական մեկ ռազմական ինքնաթիռ և մեկ ուղղաթիռ գրոհեցին Շուշիում գտնվող ինքնապաշտպանական ուժերի վրա: Բացի այդ, Շուշիի մարտագծում հայկական կողմի ուշադրությունը շեղելու համար, Աղդամի դիրքերից հակառակորդն անցավ լայնածավալ հարձակողական գործողությունների: Մայիսի 8-ի ժամը 15.00-ի սահմաններում ադրբեջանական ուղղաթիռները ներխուժելով Արցախի օդային տարածք, գնդակոծության ենթարկեցին Մարտունու շրջանի Ավդուռ, Մյուրիշեն, Նորշեն և Ասկերանի շրջանի Շոշ և Քռասնի գյուղերը: Մաժամանակ ծանր մարտեր էին ընթանում Նորշեն գյուղից դեպի Աղդամի շրջանի Գյուլափլի բնակավայրն ընկած սահմանահատվածում: Անհավասար մարտի մեջ մտնելով զրահատեխնիկայի աջակցությամբ գործող հակառակորդի գերակշիռ ստորաբաժանումների դեմ, արևելյան ուղղությամբ տեղակայված հայ ինքնապաշտպանները թշնամուն ստիպեցին հրաժարվել հետագա գործողությունները շարունակելու մտքից և կորուստներ կրելով (9 զոհ, տասնյակ վիրավորներ և 1 զրահատեխնիկա) նահանջել ելման դիրքեր:
Նույն օրը ժաը 18.00-ի մոտերքին Ֆիզուլու շրջանում տեղակայված ադրբեջանական զինված կազմավորումների կողմից հարձակում ձեռնարկվեց նաև Տող գյուղի պաշտպանական դիրքերի վրա: Սակայն այստեղ ևս հակառակորդը ստանալով արժանի հակահարված, հետ շպրտվեց:

Մայիսի 8-ի ուշ երեկոյան Շուշիի երկնակամարն աստիճանաբար խաղաղվեց: Համատարած լռության մեջ քաղաքի տարբեր ծայրերից միայն լսելի էին երկար ընդհատումներով ավտոմատային կրակահերթեր: Մայիսի 9-ի առավոտյան Հայոց բերդաքաղաքը լրիվությամբ արդեն ինքնապաշտպանության ուժերի վերահսկողության տակ էր...

Շուշիի ռազմագործողության կազմակերպված ընթացքն ու փայլուն ավարտը ցույց տվեց, որ դեռ նոր-նոր կազմավորվող Արցախի ինքնապաշտպանական ուժերն ի վիճակի են մարդկային ու ռազմատեխնիկական հնարավորություններով բազմիցս գերազանցող հակառակորդին հակադրել իրենց կամքն ու վճռականությունը և ռազմագիտության տառին ու ոգուն համահունչ գրագետ մարտավարությամբ կատարել անհնարին թվացող խնդիր:

Օպերացիայի ընթացքում հայկական կողմը տվեց 47 զոհ, 68 վիրավոր, 2 անհայտ կորած, 1 միավոր «Т-72» տանկ և 1 միավոր հետևակի մարտական մեքենա («БМП-1»):

Անհամեմատ մեծ էին հակառակորդի կրած մարդկային ու ռազմատեխնիկական կորուստները: Ինչպես բուն Շուշիի, այնպես էլ մարտական թատերաբեմի վերածված հարակից ուղղություններում ադրբեջանական բանակը, բացի մեծ թվով անձնակազմից, կորցրեց շուրջ 10 միավոր զրահատեխնիկա, նույնքան էլ՝ տարբեր տեսակի հրետանային միջոցներ, մեծ քանակությամբ հրթիռներ, արկեր և այլ զինամթերք»:

դիտվել է 168 անգամ
77-ամյա հետախուզվող կինը բերման է ենթարկվել Հունաստանում կվերանա փողոցում պարտադիր դիմակ ... ՌԴ ԱԳՆ-ն ռուսաստանցիներին կոչ է արել արտասահմ... Մալայզիան փոփոխություններ կկատարի շարիաթի օրե... Չեխիայի հարավ-արևելքում տորնադոյի հետևանքով շ... Բրիտանացին M&M's-ի շնորհիվ հայտնվել է Գինեսի ... Ռետինե կոշիկներ. ամերիկյան կենդանաբանական այգ... ՔՏՀԱ տեսչական մարմինը Սյունիքի մարզի Քաջարան ... ԵԽԽՎ իրավական հարցերով կոմիտեն ընդունել է Ադր... Զելենսկին չի բացառում, որ բանակցությունների տ... Honda-ն ներկայացրել է Civic նոր հեչբեքը Կիրկորովն ուշագրավ ելույթով պատասխանել է Ուկր... Էդ Շիրանը երգել է Անգլիայի հավաքականի ճամբարո... Նախքան շնորհանդեսը գաղտնազերծվել է iPhone 13 ... Սերժ Սարգսյանի հարցազրույցը BBC-ի ռուսական ծա... Կրկնաքվեարկության վարկած. Արա Զոհրաբյանը տեսա... Ազատությո՛ւն Պրոֆեսոր Արմեն Չարչյանին, նրան հ... Արթուր Բազեյանը՝ բռնցքամարտի Մ22 տարեկանների ... Պետերբուրգի մոտակայքում ռազմական ուղղաթիռ է կ... ՌԴ Անվտանգության դաշնային ծառայությունը հրապա... Ես այստեղ եմ մեր պատվիրակության հետ` բացելու ... Հրդեհ՝ Քանաքեռավան գյուղում. հայտարարվել է բա... Ողբերգական դեպք Արարատի մարզում. Արգավանդ գյո... Ադրբեջանի նախագահի և Թուրքիայի առաջին տիկնոջ ... Ֆիզուլիի շրջանում հայտնաբերվել է եւս մեկ աճյո... ՀՀ կառավարությունը հավանության է արժանացրել Ա... Վարազդատ Հարոյանը հեռացավ «Աստանայից» Հատուկ նշանակության ստորաբաժանման անձնակազմն ... Հայաստանի Մ16 հավաքականը` ՈւԵՖԱ Զարգացման մրց... Արմեն Չարչյանին կալանավորելու որոշման դեմ վեր... Օմանը հուսով է, որ Իսրայելի նոր կառավարությու... Զարեհ Սինանյանին են ներկայացվել Հայաստան-սփյո... Փորձ է արվում հանրությանը պարտադրել Արմեն Չար... Մանրամասներ Արարատի մարզում «օրենքով գող» Մար... ՄԻԵԴ-ն ընդդեմ Հայաստանի որոշում է կայացրել Առաջարկում ենք պառկել գետնին, երբ պողպատե առա... ԵՄ առաջնորդների գագաթաժողովին ժամանած Լիտվայի... Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրել ՀՀ ՊՆ-ն հերքում է ադրբեջանական հերթական ապատե... Պարույր Սեւակ գյուղի մոտակայքում այրվել է մոտ... Բրյուսելում խորհրդակցություններ են անցկացվել ... Գերիների հարազատները դադարեցրել են նստացույցը Պուտինն ու Էրդողանը քննարկել են Լեռնային Ղարա... ԱԱՏՄ-ն հորդորում է չգնել որոշ դեղեր․ ցանկ ԿԸՀ-ն վերահաշվարկել է ևս 16 տեղամասի քվեարկու... Պաշտոնական․ ՈւԵՖԱ-ն չեղարկել է արտագնա գոլերի... Վրաստանն ու Թուրքիան մտադիր են ընդլայնել ազատ... Թույլ չեմ տալու կնոջս՝ գնա ՀՔԾ․ Ալբերտ Հովհան... Նիկոլ Փաշինյանը Սամվել Կարապետյանի հետ քննարկ... Չինաստանում 28 ժամում 10 հարկանի բազմաբնակարա... Իսպանիայում հայազգի Սևան Ղարիբյանը թագուհի Սո... ՌԴ ԱԳՆ-ն ռուսաստանցիներին կոչ Է արել արտասահմ... 5-րդ զորամիավորման հրամանատարը և ՏԻՄ-երի մի ... Սալմա Հայեքը մեկնաբանել է պլաստիկ վիրահատությ... 1,8 մլն դոլար. ԱՄՆ-ում աճուրդում վաճառվել է Չ... Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Վլադ... Ազատության հրապարակի ստորգետնյա ավտոկայանատեղ... ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ. Ալեն Սիմոնյանի օգնականը ՔՊ ցուցակո... Երեկոյան կջնջվեմ ֆեյսբուքից, լավ մնացեք. Նարե... «Ցեմենտեցինք», «բետոնեցինք» մեր ժողովրդավարակ... Միանգամայն նոր մեքենա. Infiniti-ն Դուբայում ն... Մի փոքր աճ արդեն իսկ զգում ենք, միանշանակ թվե... Ստավրոպոլի բնակիչները երկնքում նկարահանել են ... «Ես ու Բրեդը մտերիմ ընկերներ ենք». Ջենիֆեր Էն... Լա Լիգայում նոր մրցաշրջանից երկրպագուները կվե... Գերեվարված շիրակցի զինծառայողների հարազատները... Լավրովը հայտարարել է, որ ՌԴ-ն, ԵԱՀԿ ՄԽ մյուս ... ԼՂ կարգավորման հարցը փաստացի հանված է օրակարգ... Այս իշխանությունների 3 տարվա կառավարումն ապաց... Ադրբեջանցի զինծառայողները սպառնացել են հայ-ադ... Բողոքի ակցիա դատախազության դիմաց՝ հաջակցությո... 43 օր լեչոյով ու մուրաբայով ենք шպրել. Գերութ... Ակնկալում ենք «Իզմիրլյան» ԲԿ-ի տնօրեն, պրոֆես... Պարեկային ոստիկանությունն իր աշխատաոճով, արդյ... Ալիևը Փաշինյանի ընտրության մասին (Տեսանյութ) Ադրբեջանը Հայաստանի հետ սահմանին մեկ այլ զորա... Թուրքիայի ընդդիմադիր ուժերը երկխոսության և թա... Զանգակատուն գյուղի սահմանամերձ տարածքում այրվ... Կանադայում հայտնաբերվել են հարյուրավոր անանու... «Մենք ընտրեցինք պարտությունը» Ահմադինեժադը հայտնել է, որ միջուկային զենքը չ... ՍԴ-ն ՄԻՊ դիմումով կասեցրել է պետական 3 ԲՈՒՀ-ի... Ինձ ինչո՞ւ հաշվի չեք առնում, ես էլ եմ եղել բի... Խրախուսելով պատվաստումը. ՌԴ-ում կինը պատվաստվ... Իրանի նորընտիր նախագահ Ռայիսին հրավիրվել է ՄԱ... Վաղը ժամանակավորապես կդադարեցվի Վանաձորի որոշ... ՀՀ-ում համերաշխության օրակարգը պարտվել է, հաղ... Փայլանն ահազանգել է՝ Թուրքիայում վնասել են 18... «Ուզում եմ ամուսնանալ և կրկին երեխա ունենալ, ... Վարչապետի գալուց բոլորս ոտքի կանգնենք․ վարչապ... Ժամը 17։00-ին բողոքի ակցիա՝ դատախազության դիմ... Արցախում հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդո... «Արևմտյան սրիկաների պատժամիջոցները նրանց անզո... «Մանախ» մականվամբ հայտնի Արթուր Այվազյանը կալ... Վերջին 1 ամսվա ընթացքում Արցախի բնակիչները այ... Ինչ որակի ուժերի օգտին քվեարկեց մեր հասարակու... Նման բան տեղի չի ունեցել․ Լոռու մարզպետը՝ Օձո... Պաշտոնական․ Նենադովիչն ու Դանիելյանը հեռանում... Pfizer/BioNTech-ի պատվաստանյութը կարելի է 12 ... Կորոնավիրուսի դեմ ամբողջությամբ պատվաստված մա...
Ամենաընթերցվածը
website by Sargssyan